"بانک مقالات فارسی"

پرورش درختان و گیاهان

     درختان سوزنی برگ حدود 30 میلیون سال قبل وافرترین درختان روی کره زمین بودند، و کمربند جنگلی انبوهی بر بخش عمده خشکی تشکیل می دادند. امروزه انواع نسبتا معدودی از این درختان باقی مانده اند، اما در بین آنها کاج دوگلاسی آمریکای شمالی، سکوئیای غول پیکر و سرخ چوب کالیفرنیا دراز ترین درختان جهـان به شمار می آیند. درازای این درختان تا 15 متر و قطر تنه آنها تا 14 متر هم می رسد. درخت سرخدار از جمله درختانی است که بسیار کند رشد می کند و در حاشیه کمربند جنگلی مناطق قطبی، پس از دهها سال فقط چند سانتیمتر به درازای آن اضافه می شود. چوب تنه درختان سوزنی برگ نرم است و مواد شیمیایی به نام مرزرین ها در آن وجود دارد.

     بوی خاص و شبیه به تربانتین که از چوب تازه بریده شده بر می خیزد، ناشی از این مواد است. در برش عرضی این درختان یک ویژگی به چشم می خورد، بر خلاف نهان دانگان کنده های چوب را می توان به صورت سوخت به کار برد.

     بر گها: برگها یا دسته های همیشه سبز درختان کاج در دسته های دوتایی یا پنج تایی و به فواصل منظم در طول ساقه ها می رویند . بر گها یا سوزنهای درخت کاج هم با همین آرایش ، اما در دسته های ده تایی یا بیشتر می رویند. درختان سرو سوزنی برگهای نیمکره شمالی  هستند که برگهای پولک مانند همیشه سبز و کاملا نزدیک به ساقه های درخت دارند.

     گیاهان گلدار یا نهان دانگان دو نوع مهم: تک لپه ای هایی که در درون بذر آنها فقط یک عضو برگ مانند وجود دارد و شامل: گندمیان، نخلها و ثعلبها

    «55000 گونه» هستند. این گیاهان برگهای باریک دارند و گلبرگهای گلهایشان سه به سه یا شش به شش آرایش یافته اند. دو لپه ایهایی که در درون بذر آنها دو عضو برگ مانند یا لپه وجود دارند و شامل درختان چوبی و درختچه ها و بسیاری از گیاهان هستند که در طباخی یا تزئین باغچه به کار می روند«200000 گونه» این گیاهان برگهای جور به جور دارند و گلبرگهای گلهایشان معمولا چهار به چهار یا پنج به پنج آرایش یافته اند .

     بر گها و میوه ها: رشد درختان و بوته های اقلیم معتدل در فصل  بهـــار جهش می یابد و برگها و گلهای جدید بر آنها می روید. فرایند فتو سنتز، در سراسر بهار و تابستان در برگها ادامه پیدا می کند و ذخیره غذایی گیاه آماده می شود. برای تشکیل بذرهایی که گیاه را پراکنده می سازند، و تکامل یافتن جوانه های برگ برای تکمیل در سال بعد، مقدار قابل توجهی انرژی و مواد مغزی مصرف می شود. درختان برگ ریزنده در فصل پاییز تمام برگهای خود را از دست می دهند. درختان و بوته های همیشه سبز مثل کاج در طول سال و به تعداد کم برگ می ریزند. یاخته هایی که در قاعده دمبرگ قرار دارند، لایه ای چوب پنبه ای تشکیل می دهند که مانع از جریان یافتن آب به برگ گیاه می شود و برگ رفته رفته می میرد و فرو می افتد.

     چرخه سالانه: درختان برگ ریزنده مثل بلوط، هندی و زبان گنجشک با تغییر فصل تغییر شکل می دهند. در آغاز بهار، شاخه ها و تر که های این درختان کاملا برهنه هستند اما پیش از آغاز تابستان درخت پر از برگ و گل می شود. بذر ها و میوه ها پس از گرده افشانی به وجود می آیند. با شروع فصل پائیز، برگهای درخت به مرور تغییر شکل می دهند و می ریزند، و میوه های درخت هم به تدریج پراکنده می شوند و یا سنجابها یا پرندگان آنها را می خورند. درخت در سراسر زمستان تقریبا در خواب است، و تنها نشانه های آشکار حیات جوانه ها هستند که قبل از آغـــاز بهـار شکفته نمی شوند. بسیاری از درختان ممکن است صدها سال عمر کنند، و این الگوی رشد را با چرخه پایان ناپذیر و دائمی فصلها تکرار نمایند.

     درختان و بوته ها «اقلیم گرمسیری»: دو نوع مهم درختان و بوته های گرمسیری عبارتند از: درختان و بوته هایی که مصرف غذایی دارند: این گونه ها برگها و میوه هایی دارند که برای تهیه نوشابه و غذا به کار می روند. چای، قهوه، کاکائو و درخت خرما از آن جمله اند. درختان و بوته های الواری: این گونه ها چوب محکم دارند و شامل ماهون، ساج و آبنوس هستند .

     شکلها و اندازه ها: درختان و بوته های گلداری که در جنگلهای بارانی مناطق گرمسیری یافت می شوند، بسییار زیاد و فوقالعاده متنوعند. چهار منطقه رویش در این جنگلها وجود دارند. توده شاخه ها، برگها و گلهای ـ گلبند ـ بلندترین درختان که درازای آنها تا 60 متر هم می رسد، در بالای تنه این درختان قرار دارد. این گلبندها بالاتر از نوک سایر گیاهان جنگل واقع می شوند و حد اکثر نور را دریافت می کنند.

     اشکوب یا سقف جنگل، یعنی توده در هم پیچیده ای از گلبندهای درختانی به درازای 15 تا 30 متر، اندکی پایین تر قرار می گیرد. درختانی که از 15 متر کوتاه ترند در زیر اشکوب پراکنده اند و گلبند آنها بر حسب جهت نور شکل گرفته است. درختچه ها و بوته ها اندامهای ذخیره کننده که ساقه های زیر زمینی  قطور و تخم مرغی اند برگها و جوانه های ظریف دارند، آنطور که در بوته سیب زمینی دیده می شود. ساقه های زیرزمینی که بلند و قطور هستند و از یک سر آنها جوانه ساقه هوایی و از سر دیگر ریشه به وجود می آید. انواع زنبق و بسیاری از گندمیان ساقه های زیرزمینی دارند.

     تنه و برگها: قاعده تنه و ریشه ها، تکیه گاههای بستری برای بیشتر درختان بلند گرمسیری ایجاد می کنند. تنه و شاخه های درخت، میزبان سایر گیاهان گلدار، از جمله انجیر وحشی می شوند. ریشه های آنها به سوی پایین رشد می کنند و رفته رفته ریشه­های درخت میزبان را محاصره می کنند و درخت را می پوشانند. درختانی که در ناحیه گرم و خشک می رویند، از جمله درخت بااباب «نوعی درخت انجیر» در آفریقا یک کوچک دارند و در تنه آنها آنقدر آب ذخیره می شود که ادامه حیات درخت را در دوره های طولانی خشکسالی امکان پذیر می سازد. درخت آلالیپتوس، یا درخت صمغ، در استرالیا دو برگ همیشه سبز و نگاهدارنده آب می دهند. برگ جوان گرد و بدون ساقه است و برگ بالغ، کوچک، بلند و باریک و ساقه دار است .

     در پایین ترین سطح جنگل بارانی قرار می گیرند.

     میوه مخروطی: درختان سوزنی برگ را غالبا باز دانگان «یعنی دارای بذر ده برهنه» می خوانند زیرا تخمکهای ـ ساختارهای محتوی تخمکهای ـ آنها، مستقیما رو برگهای مخصوص، یعنی پولکها قرار دارند، در حالی که در نهان دانگان این ساختار ها در درون تخمدان  واقع شده اند. از دسته شدن پولکها میوه های مخروطی نر یا ماده به وجود می آیند . میوه مخروطی نر یا ماده در بسیاری از گونه های درختان سوزنی برگ، بر یک درخت نمی رویند، اما در گونه های بزرگ غالبا هر دو جنس میوه روی یک جوانه وجود دارند. درخت سرخدار تخمکهای منفردی تولید می کند که بر خلاف تخمک های درختان سوزنی برگ حقیقی روی پولکها قرار ندارند، بلکه در درون یک زایده گوشتالود توت مانند آرمیده اند. درازای میوه های مخروطی سرخسهای نخلی تا 60 سانتیمتر و وزن آنها تا 25 کیلو هم می رسد.

     گیاهان علفی «پیازها و ساقه ها»: پیازها که اعضای فربه و مدور هستند برگهای گوشتالود و مملو از غذا دارند، آنطور که در گل حسرت و انــواع گل نرگس دیده می شود. ساقه ها مدور و قطور هستند و نمونه بارز آن در گل زعفران به وجــود می آید.